Historia franciszkanów konwentualnych we Wrocławiu

W 1236 r., dziesięć lat po śmierci św. Franciszka, jego duchowi synowie dotarli do Wrocławia i założyli tutaj klasztor przy obecnym placu Biskupa Nankiera. Za fundatora klasztoru uważa się księcia Henryka Pobożnego.

Pierwotnie kościół był pod wezwaniem św. Jakuba Apostoła. Podczas napadu tatarskiego w 1241 r. zarówno kościół jak i klasztor uległy zniszczeniu. Odbudowane zostały w 1256 r. dzięki wydatnej pomocy księżnej Anny, wdowy po Henryku Pobożnym. Przy tym kościele - jednym z największych we Wrocławiu - franciszkanie byli do roku 1529, kiedy to książę przekazał go norbertanom, posiadającym do tego czasu klasztor na wyspie Ołbin.

Norbertanie, obejmując kościół franciszkanów zmienili jego patrona na: "św. Wincenty" i przebywali w nim do kasaty w 1810 r. Po kasacie, w klasztorze mieścił się sąd. W czasie II wojny światowej kościół został bardzo zniszczony. Zarówno budynek klasztorny jak i zniszczony kościół pozostały w rękach władz państwowych.

Obecnie w klasztorze znajduje się wydział polonistyki Uniwersytetu Wrocławskiego, a remontowany przez wiele lat kościół został w latach dziewięćdziesiątych przekazany Archidiecezji Wrocławskiej. Kuria przeznaczyła go najpierw na potrzeby duszpasterstwa wojskowego, a gdy duszpasterstwo przeniosło się do odbudowanego po pożarze wieży kościoła garnizonowego św. Elżbiety, kuria przekazała go Diecezji Grekokatolickiej na katedrę.

Książę, zabierając franciszkanom kościół św. Jakuba, dał im w zamian kościół św. Doroty i św. Stanisława. Kościół ten, zbudowany przez cesarza Karola IV w 1351 r., do czasu przekazania go franciszkanom był kościołem augustianów-eremitów.

W r. 1686 kościół został gruntownie odrestaurowany i służył franciszkanom do 1810 r. czyli do kasaty klasztoru. Po kasacie klasztor zamieniono na więzienie dla kobiet, a przy kościele urządzono parafię. Obecnie klasztor ten nie istnieje.

 


Powrót do Wrocławia

 

Po II wojnie światowej Franciszkanie konwentualni z krakowskiej prowincji myśleli o powrocie do Wrocławia i odzyskaniu kościoła św. Doroty.

Kościół św. Doroty we Wrocławiu                 OFM Conv. Wrocław

Administrator ks. dr Karol Milik odpowiedział negatywnie na ich prośbę, gdyż pofranciszkański dom modlitwy pełnił w tym czasie funkcję prokatedry. W 1947r. prowincjał o. Wojciech Zmarz przybył do Wrocławia i osobiście prosił ks. Milika o przyznanie franciszkanom jednego z wrocławskich kościołów w zamian za świątynię św. Doroty. Niestety, wszystkie kościoły, które nadawały się do działalności duszpasterskiej, były już obsadzone. Wtedy ks. administrator zaproponował krakowskiemu przełożonemu, by znalazł opuszczony, pozostawiony w gruzach kościół, który chętnie odda do odbudowy i pracy duszpasterskiej. Za radą o. Mariana Pirożyńskiego, redemptorysty rozkochanego we Wrocławiu, o. prowincjał wśród ruin wybrał kościół św. Karola Boromeusza.

Kościół p.w. św. Karola Boromeusza                 OFM Conv. Wrocław, 1912/1913 r.

Po powrocie do Krakowa, o. Zmarz przedstawił propozycję objęcia wrocławskiej placówki Radzie Prowincjonalnej i mając jej zgodę 3 listopada 1947r. zdecydował o przyjęciu ruin świątyni i jej restauracji z funduszów prowincji. Administrator ucieszył z się z podjętej decyzji, przyznał pozostałości świątyni i błogosławił przedsięwzięciu.

Kościół p.w. św. Karola Boromeusza                 OFM Conv. Wrocław, ok. 1930-1939 r.

W styczniu 1948r. ks. Karol Milik zaproponował franciszkanom objęcie duszpasterstwa w parafii św. Elżbiety przy ul. Grabiszyńskiej, po rezygnacji ks. dra Feliksa Kokoszki. Propozycja została przyjęta i na wniosek prowincjała o. Wojciecha Zmarza dnia 23 stycznia t.r. tymczasowym administratorem został mianowany przez władze kurialne o. Wincenty Stanisław Paryna, który jako pierwszy kapłan franciszkański zamieszkał we Wrocławiu i przejął mury parafii św. Elżbiety.

Kościół św. Elżbiety we Wrocławiu                 OFM Conv. Wrocław

Kolejnymi administratorami byli: o. Hieronim Galas, o. Benedykt Porzycki. W lipcu 1951r. franciszkanie zrezygnowali z dalszego prowadzenia parafii św. Elżbiety i zajęli się trudniejszą i bardziej zniszczoną parafią św. Karola Boromeusza.

Początki tej parafii sięgają roku 1892 r. gdy obok klasztoru sióstr boromeuszek trzebnickich wybudowano kaplicę św. Karola Boromeusza, która miała służyć miejscowym katolikom. Z powodu szybkiego wzrostu liczby wiernych podniesiono ją rangi świątyni parafialnej. Szybki wzrost liczby parafian zadecydował o podjęciu decyzji o budowie kościoła i plebanii. Nowa świątynia św. Karola Boromeusza powstała w latach 1910-1913 w stylu neoromańskim z elementami gotyckimi, według projektu Ludwika Schneidera, a później Józefa Maasa.

Widokówka kościoła p.w. św. Karola Boromeusza                 OFM Conv. Wrocław, 1913

Natomiast właściwym autorem koncepcji tejże budowli sakralnej był prawdopodobnie sam ks. kard. Jerzy Kopp.

ks. kard. Jerzy Kopp

Uroczystość wmurowania kamienia węgielnego miała miejsce 23 kwietnia 1911 roku. Ceremonii tej przewodniczył archiprezbiter ks. dr Bergel, z kolei urząd miejski reprezentował burmistrz Hans Trentin.Uroczystość wmurowania kamienia węgielnego                 OFM Conv. Wrocław, 23.04.1911 r. (własność Biblioteki PWr)

Konsekracja nowozbudowanej świątyni miała miejsce 3 listopada 1913r. W latach następnych zbierano fundusze na wewnętrzne wyposażenie świątyni. W czasie oblężenia w 1945r. kościół św. Karola Boromeusza zamieniono w twierdzę, a jego wieża stanowiła punkt obserwacyjny. Na budowlę spadło kilkanaście bomb burzących, czego skutkiem były: zawalone sklepienia, spalony dach na powierzchni całego obiektu, całkowicie zburzona zakrystia,

Zakrystia zniszczona po wojnie                 OFM Conv. Wrocław

południowa ściana przy emporze organowej zrujnowana do fundamentów, zburzona górna część wieży głównej ze schodami i hełmem, zniszczona empora muzyczna, duże ubytki w okładzinie kamiennej, zniszczone mniejsze wieże przy prezbiterium, wyrwane maswerki( dekoracyjne, geometryczne wzory architektoniczne odkute z kamienia lub zrobione z cegieł) w oknach i rozetach, zniszczony portal frontowy, wyrwane gzymsy kamienne, uszkodzone filary, posadzki marmurowe, zniszczone organy i popękane dzwony. Całość zniszczeń oceniono na 50%.

Po oblężeniu kościół bardzo ucierpiał                 OFM Conv. Wrocław

Po zakończeniu wojny pozostawione ruiny kościoła ulegały dalszej dewastacji. Łupem złodziei padły różne ocalałe przedmioty, w tym figury, obrazy olejne, a ławki zostały rozebrane na opał. Początkowo obiektem zainteresowało się wojsko i przez kilka dni żołnierze prowadzili prace przy odgruzowaniu. Na ruiny kościoła zwrócili uwagę jezuici z sąsiedniej parafii św. Ignacego Loyoli, którym Luria wrocławska zleciła opiekę duszpasterską nad parafią św. Karola Boromeusza. Jednak wszyscy uznali odbudowę świątyni za beznadziejne rozwiązanie. W końcu obiekt został przeznaczony do rozbiórki, a reszta z wyposażenia kościoła władze kurialne przekazały do innych poszczególnych parafii wrocławskich. Niektóre z przedmiotów wnętrza świątyni św. Karola Boromeusza w późniejszych latach wróciły na dawne swoje miejsce, według starorzymskiej zasady „res clamat ad dominum”, co znaczy: każda rzecz „przyzywa” swojego właściciela, „chce” do niego wrócić. W takiej sytuacji franciszkanie konwentualni podjęli śmiałą i odważną decyzję objęcia całkowicie zniszczonego i zdewastowanego kościoła.

Wnętrze kościoła p.w. św. Karola Boromeusza                 OFM Conv. Wrocław, 1973 (własność Johanna Zernig)

ks. Biskup Paweł Latusek - kazanie z ambony w kształcie łodzi piotrowej                 OFM Conv. Wrocław

O. prowincjał Wojciech Zmarz wysłał do Wrocławia br. Mikołaja Palucha, z zawodu stelmacha, czyli rzemieślnika, doświadczonego w różnych pracach budowlanych. 46 – letni zakonnik przybył na miejsce 7 listopada 1947r. zamieszkał u ludzi świeckich i w bardzo trudnych warunkach zaczął prace przy odbudowie Domu Bożego.

br. Mikołaj Paluch, franciszkanin.                OFM Conv. Wrocław, 1973

Odbudowie świątyni br. Mikołaj Paluch poświęcił swój trud i siły. Włożył też mnóstwo pracy fizycznej oraz wykazał wiele pomysłów w prowadzonym fachu. Dlatego został obdarowany medalem papieskim „Pro Ecclesia et Pontifice”, który przyznał i osobiście wręczył sam ks. kard. Bolesław Kminek, podczas uroczystej Mszy św. w obecności wdzięcznych parafian. W 5-tą rocznicę śmierci br. Mikołaja Palucha o. prowincjał Albin Dudek odsłonił i poświęcił w kościele tablicę pamiątkową ku jego czci.

Oznaczenie papieskim orderem br. Mikołaja Palucha                OFM Conv. Wrocław, 9 września 1973

Dzieło rozpoczęte przez br. Mikołaj Palucha, od 1954r. kontynuował i nadzorował oraz pomagał mgr inż. Franciszek Sobański.

W 1953r. po poświęceniu całego kościoła przez duszpasterza archidiecezji wrocławskiej, ks. infułata Kazimierza Lagosza, prowadzono systematycznie dalsze prace zewnątrz jak i wewnątrz kościoła, aby świątynia była przystosowana do sprawowania liturgii i dla potrzeb wiernych.

Wnętrze kościoła p.w. św. Karola Boromeusza                OFM Conv. Wrocław, 1973

Po wielu latach uporządkowania i odnawiania kościoła, ks. kard. Henryk Gulbinowicz, metropolita wrocławski, dnia 14 grudnia 1986r. uroczyście dokonał konsekracji ołtarza głównego i całej świątyni.

 

Kościół p.w. św. Karola Boromeusza                OFM Conv. Wrocław, 2010

Przy tej okazji podziękował wszystkim zasłużonym, wiernym i Ojcom Franciszkanom za ofiary i troskę o dom Boży. Fundusze na remont i modernizacje kościoła pochodziły ze składek wiernych, kasy prowincjalnej z Krakowa i kasy miejscowego klasztoru. Państwo prac nie dofinansowało.

Decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej kościół św. Karola Boromeusza wraz z obszarem pobliskich ulic zostały własnością parafii św. Karola Boromeusza we Wrocławiu.

Ze względu na piękno architektury kościół w 1985r. wpisano do rejestru zabytków miasta Wrocławia.

Proboszczowie parafii i przełożeni domu zakonnego od lat powojennych, aż do dnia dzisiejszego, w kolejności:

śp. O. Benedykt Porzycki – 1951

śp. O. Emanuel Muzyka – (1951 – 1953)

śp. O. Ernest Białek – (1953 – 1957)

śp. O. Ryszard Musiał – (1957 – 1962)

śp. O. Karol Pałęga – (1962 – 1966)

śp. O. Alan Chrząstek – (1966 – 1968)

śp. O. Albin Dudek – (1968 – 1972)

śp. O. Kazimierz Bar – (1972 – 1980)

śp. O. Bonifacy Józef Złydach – (1980 – 1983)

śp. O. Dominik Jan Barcik – (1983 – 1989)

śp. O. Włodzimierz Pado – (1989 – 1996)

śp. O. Roman Pałaszewski – (1996 – 2000)

O. Bronisław Staworowski – (2000 – 2008)

O. Marek Augustyn – (od 2008)

 

W kościele, w absydzie bocznej nawy, znajduje się cieszący się czcią wiernych obraz Matki Bożej Łaskawej. Z tej racji Kardynał Henryk Gulbinowicz, dekretem z 3 maja 1993 r. ustanowił Sanktuarium Matki Bożej Łaskawej – Patronki i Opiekunki małżeństw oraz rodzin.

W latach siedemdziesiątych został również rozbudowany budynek mieszkalny. Dobudowano sale katechetyczne, pomieszczenia służące celom parafialnym, a także dom dla duchownych. W latach 1998-99 kościół odmalowano, sprawiono nową posadzkę i część ławek. W latach 2010 i 2011 wymieniono resztę ławek, dzięki ofiarności parafian i dobrodziejów. W 2011 roku rozpoczęto prace nad odnowieniem elewacji kościoła, które potrwają około 5 lat. W tym samy roku ukończono 1 etap prac remontowych nad elewacją południowej części kościoła.

Ukończony I etap prac remontowych południowej elewacji kościoła.    OFM Conv. Wrocław, 2011

Informacje zaczerpnięte ze źródła:
Franciszkanie konwentualni we Wrocławiu
o. Romana Pałaszewskiego.

 

 

Zaproszenia

Msza i nabożeństwo z modlitwami o uzdrowienie

Przyjdźcie do Mnie wszyscy, którzy utrudzeni i obciążeni jesteście, a Ja was pokrzepię. Weźcie moje jarzmo na siebie i uczcie się ode Mnie, bo jestem cichy i pokorny sercem, a znajdziecie ukojenie dla dusz waszych. Albowiem jarzmo moje je ...

Więcej

Nabożeństwo pięciu pierwszych sobót miesiąca

W sobotę, 3 czerwca zapraszamy na nabożeństwo pierwszosobotnie. Jest to nabożeństwo, o którego odprawianie prosił Pan Jezus oraz Matka Boża w czasie objawień w Fatimie. Prowadzić je będziemy w każdą pierwszą sobotę miesiąca po Mszy ś ...

Więcej

Dzień skupienia dla narzeczonych

W sobotę 10 czerwca odbędzie się w naszym Sanktuarium Dzień Skupienia dla narzeczonych z naszej Archidiecezji. Rozpoczęcie o godz.: 14:00 w kościele.    Pary zamierzające zawrzeć sakramentalny związek małżeńs ...

Więcej
Więcej artykułów

Kalendarz parafialny

maj 28

Uroczystość Wniebowstąpienia Pańskiego

3. dzień nowenny do Ducha Świętego

Nabożeństwo majowe - godz. 18:00

 

maj 29

Wspomnienie św. Urszuli Ledóchowskiej, dziewicy

4. dzień nowenny do Ducha Świętego

Nabożeństwo majowe - godz. 12:30, 17:30

 

maj 30

Msza św. i nabożeństwo z modlitwami o uzdrowienie - godz. 18:00

5. dzień nowenny do Ducha Świętego 

8. wtorek nowenny przed uroczystością św. Antoniego

Nabożeństwo majowe - godz. 12:30, 17:30

 

maj 31

Święto Nawiedzenia Najśw. Maryi Panny

6. dzień nowenny do Ducha Świętego

Nabożeństwo majowe - godz. 12:30, 17:30

 

cze 1

Wspomnienie św. Justyna, męczennika

Nabożeństwo czerwcowe - godz. 12:30, 17:30

I czwartek miesiąca

7. dzień Nowenny do Ducha Świętego

 

cze 2

Pierwszy piątek miesiąca

Nabożeństwo czerwcowe - godz. 12:30, 17:30

8. dzień Nowenny do Ducha Świętego

 

cze 3

Wspomnienie Świętych Męczenników Karola Lwangi i Towarzyszy

I sobota miesiąca - odwiedziny chorych od godz. 9:00

Nabożeństwo czerwcowe - godz. 12:30, 17:30

Nabożeństwo pierwszosobotnie - po Mszy św. o godz. 18:00

9. dzień Nowenny do Ducha Świętego

 

cze 4

Niedziela Zesłania Ducha Świętego

Nabożeństwo czerwcowe - godz. 18:00

 

cze 5

Święto NMP, Matki Kościoła

Nabożeństwo czerwcowe - godz. 12:30, 17:30