Wprowadzenie do Mszału Rzymskiego


WSKAZANIA EPISKOPATU POLSKI

PO OGŁOSZENIU NOWEGO WYDANIA
OGÓLNEGO WPROWADZENIA DO MSZAŁU RZYMSKIEGO

 

/opracowanie z komentarzem dla Parafii Św. Karola Boromeusza we Wrocławiu/

 

Wprowadzenie

Od dnia 25 lutego 2004 roku w Polsce obowiązuje nowe wydanie Ogólnego wprowadzenia do Mszału Rzymskiego. Ukazanie się tego dokumentu jest okazją do przypomnienia niektórych zaleceń Kościoła na temat uczestnictwa we Mszy Świętej, szczególnie tych, które są nowe oraz tych, które zostały zaniedbane w wielu naszych wspólnotach.
Biskupi przekazują kapłanom i wiernym świeckim niniejsze Wskazania w trosce o godne i zgodne z przepisami Kościoła sprawowanie Najświętszej Eucharystii. Jest ona dla nas źródłem i szczytem całego życia. Została nam powierzona przez Chrystusa nie jako jeden z wielu darów, lecz „jako dar największy" (Jan Paweł II, Encyklika Ecclesia de Eucharistia nr II). Dlatego z wiarą i miłością zbliżamy się do ołtarza Pańskiego.

Uczestnictwo w Najświętsze Eucharystii

1. „Celebracja Eucharystii jest czynnością Chrystusa i Kościoła, czyli świętego ludu zjednoczonego i zorganizowanego pod zwierzchnictwem biskupa. Należy ona do całego Ciała Kościoła, ujawnia je i na nie oddziałuje; poszczególnych zaś jego członków dotyczy w różny sposób, zależnie od zróżnicowania stanów, funkcji i aktualnego uczestnictwa. W ten sposób lud chrześcijański, «rodzaj wybrany, królewskie kapłaństwo, lud święty, naród nabyty» ujawnia swoją zwartą i hierarchiczną strukturę. Wszyscy więc, czy to wyświęceni szafarze czy to świeccy wierni, pełniący swój urząd posługi lub swoją funkcję, winni wykonywać tylko to wszystko, co do nich należy" (OWMR 91).

Przygotowanie do Eucharystii

2. W Wielki Czwartek Jezus posłał Piotra i Jana z poleceniem: „Idźcie i przygotujcie nam Paschę, byśmy mogli ją spożyć" (Łk 22, 8). Kościół zawsze odnosił to polecenie do siebie. Dziś również wymaga, aby „każdą celebrację liturgiczną starannie przygotować przy zgodnym współudziale wszystkich zainteresowanych oraz przy użyciu mszału i innych ksiąg liturgicznych, tak co do strony obrzędowej, jak i spraw duszpasterskich czy muzyki" (OWMR 111 ). „To przygotowanie serc jest wspólnym dziełem Ducha Świętego i zgromadzenia, a szczególnie pełniących funkcje wynikające ze święceń (ministri)" (KKK 1098).

3. Wszyscy udający się na sprawowanie Eucharystii powinni się do niej przygotować przez:
  • post [eucharystyczny – 1 godz.]
  • modlitwę [codzienną i bezpośrednio przed mszą św.]
  • pojednanie z Bogiem [spowiedź]
  • pojednanie z braćmi [przeproszenie i przebaczenie]
  • rozważanie słowa Bożego [Pismo Święte, agendy i kalendarze religijne]
  • przygotowanie daru ofiarnego [konkretny na mszy św., ale i osobisty: wyrzeczenie zła, postanowienie dobra]. Trzeba gorliwie wypełniać polecenie Pana: „Jeśli przyniesiesz swój dar przed ołtarz i wspomnisz, że brat twój ma coś przeciw tobie, zostaw tam dar swój przed ołtarzem i najpierw idź i pojednaj się z bratem swoim. Potem przyjdź i dar swój ofiaruj" (M t 5, 24).

4. Należy dbać o odpowiedni dobór śpiewów na poszczególne części Mszy Świętej. „Wśród cieszących się równym szacunkiem rodzajów śpiewu pierwsze miejsce winien zajmować śpiew gregoriański jako własny śpiew liturgii rzymskie. Nie są bynajmniej wykluczone inne rodzaje muzyki, zwłaszcza wielogłosowa, byleby odpowiadały duchowi czynności liturgicznej i sprzyjały uczestnictwu wszystkich wiernych" (OWMR 41). Warunków tych nie spełniają piosenki, dlatego nie można ich śpiewać w czasie liturgii. Odpowiednie pieśni znajdują się w zatwierdzonych śpiewnikach liturgicznych.

5. Sprawowanie Eucharystii powinno się odznaczać godnością i pięknem, gdyż jest ona celebracją paschalnego misterium Chrystusa. „Kościół nigdy nie uległ pokusie zbanalizowania tej «zażyłości» ze swym Oblubieńcem i nie zapominał, iż to On jest także jego Panem, a «uczta» pozostaje zawsze ucztą ofiarną, naznaczoną krwią przelaną na Golgocie" (Jan Paweł II, Encyklika Ecclesia de Eucharistia nr 48). Wyrazem miłości do Chrystusa i szacunku dla świętych obrzędów jest także troska o czystość i piękno kościoła, odpowiednie miejsca dla celebransa i usługujących, używanie godnych szat i naczyń liturgicznych, a także świąteczny strój uczestników liturgii. [Najwięcej problemów w wypełnieniu tego postulatu mamy w miesiącach letnich, gdy jest gorąco i zanadto odkrywamy swoje ciało. Należy przyjąć za zasadę, że:
  • Mężczyźni powinni być ubrani w długie spodnie i koszulę przynajmniej z krótkim rękawem,
  • Kobiety mają większy wybór (spódnice, sukienki, długie spodnie) i koszula czy bluzka przynajmniej z krótkim rękawem (nadużyciem są bardzo krótkie spódnice i bluzki na tzw. ramiączkach lub z zanadto wyciętym dekoltem).
  • Strój sportowy nie jest strojem świątecznym.]

6. „Należy również zachować w odpowiednim czasie pełne czci milczenie. Jego natura zależy od czasu, w jakim jest przewidziane w poszczególnych obrzędach.
  • w akcie pokuty [w skupieniu przeprowadzamy rachunek sumienia]
  • po wezwaniu do modlitwy [skupiamy się w sobie]
  • po czytaniu lub homilii [krótko rozważamy to, co usłyszeliśmy]
  • po Komunii świętej [wychwalamy Boga w sercu i modlimy się do Niego]

Godne pochwały jest zachowanie milczenia w kościele, w zakrystii i w przylegających do niej pomieszczeniach już przed rozpoczęciem celebracji, aby wszyscy pobożnie i godnie przygotowali się do sprawowania świętych czynności" (OWMR 45).

[Celebrans po wezwaniu do spowiedzi powszechnej oraz po słowach „Módlmy się” zachowa chwilę milczenia. Natomiast po Ewangelii lub homilii i po komunii świętej celebrans na chwilę usiądzie, a z nim asysta i wszyscy wierni. W tym czasie organista nie powinien grać pieśni.]

Obrzędy wstępne

7.
W procesji wejścia można nieść kadzidło, krzyż, świece oraz Ewangeliarz. Niosący Ewangeliarz poprzedza celebransa lub koncelebransów. Nie niesie się innych ksiąg ani przedmiotów. Jeśli w tabernakulum znajduje się Najświętszy Sakrament, wszyscy po dojściu do ołtarza przyklękają, z wyjątkiem niosących znaki przypominające o obecności Pana. Przyklękają także niosący kadzielnicę i łódkę. Niosący krzyż, świece i Ewangeliarz, po dojściu do ołtarza czynią skłon głową, następnie kładą niesione przedmioty na wyznaczonym miejscu i odchodzą na bok.
[Ponadto wszyscy wierni przyklękają, kiedy przechodzą przed tabernakulum. W naszym kościele tabernakulum znajduje się na środku, zatem za każdym razem kiedy przechodzimy przez środek, czy w poprzek kościoła, należy przyklęknąć. Szczególną cześć oddajemy także Najświętszej Maryi Pannie w obrazie Matki Bożej Łaskawej. Wchodząc do kaplicy, czy przechodząc przez nią należy uczynić skłon w kierunku obrazu].

8.
Po liturgicznym pozdrowieniu kapłan z miejsca przewodniczenia względnie diakon lub osoba świecka z miejsca wyznaczonego dla komentatora wprowadza wiernych w tematykę i charakter celebracji, która się rozpoczyna. Powinien to uczynić krótko, aby nie zakłócać rytmu celebracji. Kapłan swoje słowo kończy wezwaniem do aktu pokuty, po którym następuje obowiązkowa chwila ciszy.

9. Ordo Missae przewiduje cztery formy aktu pokuty. Można posługiwać się każdym z nich w sposób opisany w Mszale.
  • [Spowiadam się Bogu ...
  • Zmiłuj się nad nami Panie ...
  • Panie Jezu, który przez śmierć na krzyżu ...
  • Pokropienie wiernych]
Nie można jednak zastępować tego aktu piosenkami lub dowolnymi modlitwami.

Liturgia słowa

10. „Liturgię słowa należy sprawować tak, aby sprzyjała medytacji. Dlatego trzeba unikać jakiegokolwiek pośpiechu, który utrudniałby skupienie. Stosowne są w niej także odpowiednie do poziomu zgromadzenia krótkie chwile milczenia, w których wierni pod wpływem Ducha Świętego mogliby przyjąć słowo sercem i przygotować na nie odpowiedź przez modlitwę. Te chwile ciszy można z pożytkiem zachować np. przed samym rozpoczęciem Liturgii słowa, po pierwszym i drugim czytaniu oraz po homilii".
[W naszym kościele spróbujemy to uczynić po homilii lub po ewangelii, gdy nie ma homilii].

11.
Wykonywanie czytań poprzedzających Ewangelię nie należy do przewodniczącego, lecz do usługujących. Wspólnota powinna przygotowywać do tej funkcji zarówno mężczyzn, jak i kobiety. Nie należy powierzać czytań dzieciom, jeśli we Mszy świętej uczestniczą dorośli.
[Ten postulat można wypełnić, gdy jest dostateczna liczba lektorów i osób dobrze czytających, którzy podjęliby tę posługę. Jeśli ktoś w sercu czuje takie wezwanie, niech się zgłosi do zakrystii i zostawi wiadomość lub niech się skontaktuje z proboszczem].

12. Psalm responsoryjny, który następuje po pierwszym czytaniu, powinien być śpiewany cały lub przynajmniej jego refren. Psałterzysta stojąc na ambonie wykonuje wersety psalmu, podczas gdy całe zgromadzenie siedzi i słucha oraz uczestniczy w śpiewie poprzez refren. Psalm może wykonywać mężczyzna lub kobieta. Jest to proklamacja słowa Bożego - co czyni jedna osoba, więc nie należy tego śpiewu powierzać scholi ani chórowi. „Czytań ani psalmu responsoryjnego, w których zawiera się słowo Boże, nie wolno zastępować innymi tekstami, nie biblijnymi".
[A więc od dziś, psalmu nie będzie wykonywał chór, czy zespół, ale psałterzysta lub organista. Ideałem byłoby, gdyby na każdej mszy Św. czynił to psałterzysta, czy osoba obdarzona słuchem i dobrym głosem - inna od organisty. I znowu prośba: jeśli ktoś w sercu czuje takie wezwanie do wykonywania śpiewu psalmów - a jest wśród nas wielu zawodowych śpiewaków - niech się zgłosi do zakrystii i zostawi wiadomość lub niech się skontaktuje z proboszczem].

13. Aklamacja przed Ewangelią [czyli śpiew „Alleluja”] „stanowi samodzielny obrzęd, przez który zgromadzenie przyjmuje i pozdrawia Pana mającego doń przemawiać oraz śpiewem wyznaje wiarę". Nie jest ona głoszeniem słowa Bożego do zgromadzonych wiernych, lecz radosnym śpiewem wspólnoty skierowanym do Chrystusa. Powinna, więc wykonywać ją schola lub organista włączając w śpiew całe zgromadzenie. „Jeśli nie śpiewa się Alleluja lub wersetu przed Ewangelią, można je opuścić". [Czynimy to zwłaszcza podczas tzw. Mszy Św. recytowanych, które w naszym kościele sprawowane są w poniedziałki. A więc, opuszczenie aklamacji Alleluja podczas Mszy Św. recytowanej nie jest spowodowane roztargnieniem psałterzysty, czy kapłana, ale dostosowaniem się do przepisów liturgicznych].

14. Po odśpiewaniu aklamacji [„Alleluja”] „uczestnicy zwracają się w stronę ambony, okazując szczególną cześć dla Ewangelii Chrystusa". Gdy kapłan czyni znak krzyża na czole, ustach i piersiach mówiąc: Słowa Ewangelii według świętego [...], wszyscy zgromadzeni czynią podobnie. Wykonują potrójny znak krzyża, a następnie wypowiadają aklamację: Chwała Tobie, Panie.

15. Proklamujący Ewangelię, po jej odczytaniu, nie unosi w górę Ewangeliarza i nie ukazuje go wiernym w czasie wypowiadania aklamacji: Oto słowo Pańskie. Słowo zostało wygłoszone i żyje teraz w ludzkich sercach.

16. Po proklamacji Ewangelii można odśpiewać Alleluja lub Chwała Tobie, słowo Boże. Zaleca się taki śpiew w uroczystych celebracjach. Nie śpiewa się wtedy wersetu z Pisma Świętego, lecz samą aklamację.

17. „Kiedy diakon posługuje biskupowi, zanosi mu księgę do ucałowania albo sam ją całuje, mówiąc cicho: Niech słowa Ewangelii świętej zgładzą nasze grzechy. Podczas bardziej uroczystych celebracji biskup zależnie od uznania błogosławi lud księgą Ewangelii".

18.
Po odczytaniu Ewangelii należy pozostawić Ewangeliarz na ambonie. Ona jest bowiem stołem słowa Bożego. Z niej głosimy słowo i na niej kładziemy świętą Księgę. Jeśli z jakichś powodów nie można jej zostawić na ambonie, należy wcześniej przygotować dla niej stosowne i godne miejsce.

19. Jeżeli zachował się zwyczaj śpiewania pieśni do Ducha Świętego przed kazaniem, można ją wykonać we właściwym miejscu, tj. przed homilią [u nas takiego zwyczaju nie ma].

20. „Homilia, będąca częścią liturgii, jest bardzo zalecana: stanowi bowiem pokarm konieczny dla podtrzymania chrześcijańskiego życia". „Homilię winien z zasady głosić kapłan celebrujący. Może on ją zlecić kapłanowi koncelebrującemu lub niekiedy, zależnie od okoliczności, także diakonowi, nigdy zaś osobie świeckiej. W szczególnych przypadkach i ze słusznej przyczyny homilię może wygłosić także biskup lub prezbiter, który uczestniczy w celebracji, choć może nie koncelebrować" [np. rekolekcjonista lub kaznodzieja, który głosi Słowo Boże na wszystkich Mszach Św., a celebruje tylko jedną Mszę Św.]

21.
Zachowujemy tradycyjną formę wyznania wiary w niedziele i uroczystości. Jest nią symbol nicejsko-konstantynopolitański [czyli: „Wierzę w Jednego Boga”]. Zgodnie z nowym Missale Romanum: „W miejsce symbolu nicejsko-konstantynopolitańskiego, zwłaszcza w czasie Wielkiego Postu i w okresie wielkanocnym, można użyć symbolu chrzcielnego Kościoła Rzymskiego zwanego Składem Apostolskim" [czyli: „Wierzę w Boga Ojca” – to, które znamy z pacierza]. Można również zastosować chrzcielną formę wyznania wiary [dialogowaną: zaczynającą się od słów: „Czy wierzycie w Boga...”, którą stosujemy podczas Mszy Św. chrzcielnych, m.in. w III niedzielę miesiąca o godz. 14.00]. Zaleca się, by wyznanie wiary było co jakiś czas śpiewane.

22. W czasie wyznania wiary na słowa: ,,i za sprawą Ducha Świętego przyjął ciało z Maryi Dziewicy i stał się człowiekiem" względnie „który się począł z Ducha Świętego, narodził się z Maryi Panny". Klękają zaś na te słowa w uroczystość Zwiastowania i Narodzenia Pańskiego. [Szczególnie zwróćmy uwagę na słowa: ,,i za sprawą Ducha Świętego przyjął ciało z Maryi Dziewicy i stał się człowiekiem” – w tym czasie razem z kapłanem wszyscy głęboko się kłaniamy i tak już będziemy czynić w przyszłości].

23. Przewodniczący celebracji z miejsca przewodniczenia rozpoczyna i kończy modlitwę powszechną. Odczytywanie wezwań tej modlitwy nie należy do kapłana. Wezwania wygłasza diakon lub kantor, lub lektor, lub inny wierny świecki. Może to czynić z ambony lub z innego odpowiedniego miejsca. Wezwania te winny być nieliczne, ułożone w duchu mądrej wolności, Zwięzłe i wyrażające błagania całej wspólnoty. Ma ich być przynajmniej cztery, a najwyżej sześć. Nie należy w modlitwie powszechnej pomijać żadnej z zaleconych przez Kościół intencji, czyli: w potrzebach Kościoła, za rządzących, za zbawienie całego świata, za doświadczonych trudnościami, za miejscową wspólnotę.
 

Przygotowanie darów

24. „Po zakończeniu modlitwy powszechnej wszyscy siadają i rozpoczyna się śpiew na przygotowanie darów. Akolita albo inny świecki ministrant umieszcza na ołtarzu korporał, puryfikaterz, kielich, palkę i mszał". Po przygotowaniu ołtarza przynoszone są dary chleba i wina. Zaleca się, aby te owoce ziemi i pracy człowieka, wyrażające ludzką ofiarę składaną Bogu, były przynoszone w sposób uroczysty, w procesji. Można także przynosić dary na potrzeby ubogich lub kościoła. W czasie całego obrzędu przygotowania darów wierni pozostają w pozycji siedzącej.

25. „Chleb i wino stają się poniekąd symbolem wszystkiego, co zgromadzenie eucharystyczne przynosi od siebie w darze Bogu i co ofiaruje w duchu". Nie należy więc w procesji nieść darów symbolicznych, wyrażających duchowe ofiary człowieka. Taką funkcję spełniają bowiem dary chleba i wina przeznaczone do konsekracji. „Natura znaku domaga się tego, by materia służąca do sprawowania Eucharystii miała wygląd pokarmu. Wynika stąd, że chleb eucharystyczny, jakkolwiek niekwaszony i w formie tradycyjnej, powinien być tak przyrządzony, aby kapłan w czasie Mszy z ludem mógł rzeczywiście przełamać Hostię na kilka części i rozdzielić przynajmniej niektórym wiernym. Nie wyklucza się jednak małych hostii, gdy wymaga tego większa liczba przyjmujących Komunię świętą lub inne racje duszpasterskie".
  • Patenę z chlebem i ampułki z winem należy przed Mszą świętą przygotować w odpowiednim miejscu kościoła. Wyznaczone osoby przynoszą je w czasie obrzędu przygotowania darów i wręczają je kapłanowi. On je przyjmuje i przy ołtarzu przedstawia je Bogu w modlitwie.
  • Jeśli oprócz chleba i wina niesie się także dary na potrzeby biednych lub kościoła, należy je nieść na początku procesji. Na końcu idą osoby niosące chleb i wino.
26. „Chrześcijanie od początku przynoszą na Eucharystię, wraz z chlebem i winem, dary , które mają być rozdane potrzebującym. Ten zwyczaj kolekty, zawsze aktualny, czerpie z przykładu Chrystusa, który stał się ubogi, aby nas ubogacić: «Kogo stać na to, a ma dobrą wolę, ofiarowuje datki, jakie chce i może, po czym całą zbiórkę składa się na ręce przełożonego. Roztacza on opiekę nad sierotami, wdowami, chorymi lub też cierpiącymi niedostatek z innego powodu, a także nad więźniami oraz przebywającymi w gminie, jednym słowem spieszy z pomocą wszystkim potrzebującym»". „W celu zachowania godności świętej liturgii ofiary materialne muszą być jednak zbierane we właściwy sposób. Dlatego pieniądze, jak też inne dary przeznaczone dla ubogich, należy składać w odpowiednim miejscu, lecz nie na stole eucharystycznym".
Zgodnie z piątym Przykazaniem Kościelnym, wierni powinni „Troszczyć się o potrzeby wspólnoty Kościoła” - każdy według swoich możliwości.

27. Składka pieniężna powinna się rozpocząć i zakończyć wraz z obrzędem przygotowania darów. Nie należy jej rozpoczynać wcześniej, ani też przedłużać na czas modlitwy eucharystycznej. Konieczne jest więc wyznaczenie do tej funkcji większej liczby osób. [W naszym kościele mamy 12 zakrystianów świeckich zajmujących się w niedzielę zbieraniem składki.]

Obrzędy Komunii świętej

28. Znakiem pokoju jest ukłon w stronę najbliżej stojących uczestników Mszy świętej lub podanie ręki. Osoba wykonuje ten gest w milczeniu lub wypowiada słowa: Pokój Pański niech zawsze będzie z Tobą albo: Pokój z Tobą, na co przyjmujący odpowiada: Amen. Należy jednak zachować jednolitość znaku w danym zgromadzeniu. Kapłan może przekazać znak pokoju usługującym, zawsze jednak pozostając w prezbiterium, aby nie zakłócać celebracji. Niech uczyni podobnie, to znaczy pozostanie w prezbiterium, jeśli nawet ze słusznej przyczyny pragnie przekazać znak pokoju niektórym wiernym. Wypada, aby każdy z umiarem przekazywał znak pokoju tylko osobom najbliżej stojącym.

29. Po zakończeniu śpiewu: Baranku Boży następuje chwila modlitwy w ciszy. „Modlitwą
odmawianą po cichu kapłan przygotowuje się do owocnego przyjęcia Ciała i Krwi Chrystusa. Wierni czynią to samo, modląc się w milczeniu".

30. „Zgodnie z tym, co oznacza Eucharystia, jest rzeczą właściwą, by wierni, jeśli tylko są
odpowiednio usposobieni, przyjmowali Komunię za każdym razem, gdy uczestniczą we Mszy świętej". Należy więc budzić w sercach wiernych głód chleba eucharystycznego i pragnienie trwania w zjednoczeniu z Jezusem w codziennym życiu.

31. „Jest bardzo pożądane, aby wierni podobnie jak kapłan, który jest do tego zobowiązany, przyjmowali Ciało Pańskie z hostii konsekrowanych w czasie danej Mszy świętej, a w przewidzianych przypadkach przystępowali do kielicha. Dzięki temu Komunia Święta ukaże się także przez znaki jako uczestnictwo w aktualnie sprawowanej Ofierze". Do Mszy świętej można używać jednej większej i głębszej pateny, na której konsekruje się hostię dla kapłana i komunikanty dla wiernych. Gdy rozdających Komunię świętą jest więcej i biorą puszki z tabernakulum, powinni w czasie Śpiewu: Baranku Boży zanieść puszki na ołtarz i stamtąd je wziąć po modlitwie: Panie, nie jestem godzien, by iść rozdawać Komunię świętą.

32. „Kiedy kapłan przyjmuje Najświętszy Sakrament, rozpoczyna się śpiew na Komunię. Trzeba zadbać o to, aby i śpiewacy mogli dogodnie przystąpić do Komunii świętej". Powinni to uczynić w czasie Mszy Świętej, a nie po jej zakończeniu.

33. Zaleca się procesyjne podchodzenie do przyjęcia Komunii Świętej. Ciało Pana jest bowiem pokarmem na drodze do życia wiecznego. Komunię świętą można przyjąć w postawie stojącej lub klęczącej. [W naszej świątyni przyjęliśmy zasadę, że przystępujemy do Komunii Św. procesyjnie w postawie stojącej]. Postawę stojącą należy zachować zawsze, gdy Komunii Świętej udziela się pod obiema postaciami. Wierni przyjmujący Ciało Pańskie w postawie stojącej wykonują wcześniej skłon głowy lub, jeśli mogą, przyklękają na jedno kolano. [Należy to uczynić odpowiednio wcześniej, zanim jeszcze osoba stojąca przed nami przyjmie Komunię Świętą. Dla zachowania odpowiedniego porządku po przyjęciu Komunii Świętą należy powrócić na swoje miejsce tą samą drogą, którą się podchodziło. Osoby przyjmujące Komunię Świętą na środku kościoła robią zwrot na zewnętrzną stronę kolumny procesyjnej (nie należy wchodzić w środek, pomiędzy osoby oczekujące na przyjęcie Komunii Świętej). Osoby podchodzące w innych miejscach powinny robić zwrot przez lewe ramię. Pozwoli to nam uniknąć przepychania się w drodze powrotnej między ławkami, raz z jednej, raz z drugiej strony. Usilnie prosimy, aby nigdy nie przechodzić w poprzek kolumn procesyjnych. Dotyczy to zwłaszcza osób, próbujących się przedostać w stronę Kaplicy Matki Bożej Łaskawej, zaraz po przyjęciu Komunii Świętej. Osoby te, zapatrzone tylko w siebie w imię niewłaściwie pojętej pobożności, w poważny sposób zakłócają innym spokojne podejście do przyjęcia Komunii Świętej, tuż przed tym momentem. Prosimy zwracać sobie wzajemnie uwagę. Jeżeli ktoś po przyjęciu Komunii Świętej pragnie udać się w stronę Kaplicy Matki Bożej Łaskawej, niech to uczyni wtedy, kiedy zakończy się jej udzielanie i przejście będzie wolne].

34. Komunii Świętej udziela się w sposób tradycyjny przez podanie Hostii wprost do ust. Zatwierdzona przez Stolicę Apostolską uchwała II Polskiego Synodu Plenarnego Liturgia Kościoła po Soborze Watykańskim II „potwierdza i wyraża szacunek dla zwyczaju przyjmowania Komunii św. «do ust» w postawie zarówno klęczącej, jak i stojącej. Instrukcja Redemptionis Sacramentum w nr 92 postanawia: „Chociaż każdy wierny zawsze ma prawo według swego uznania przyjąć Komunię świętą do ust, jeśli ktoś chce ją przyjąć na rękę, w regionach, gdzie Konferencja Biskupów, za zgodą Stolicy Apostolskiej, na to zezwala, należy mu podać konsekrowaną Hostię. [W naszej Archidiecezji nie ma takiego zwyczaju, zatem sposób przyjmowanie Eucharystii pozostaje bez zmian. Zdarzają się też sytuacje, gdy do Komunii Św. przystępują osoby nieuprawnione i należycie nieprzygotowane, np. dzieci z klasy I czy II będące jeszcze przed pierwszą spowiedzią. Kapłani nie zawsze mogą rozpoznać taką sytuację, prosimy zatem wiernych, w tym i dzieci (kolegów i koleżanki), o zwrócenie na to uwagi i zasygnalizowanie kapłanowi nieprawidłowości. Zwłaszcza, że zdarzają się sytuacje, gdy dzieci, a nawet starsi, po przyjęciu Komunii Świętej odchodzą na bok i wyciągają z ust Najświętszy Sakrament. Może wtedy dojść do profanacji Najświętszego Sakramentu. Prosimy zatem wszystkich obecnych w kościele o czujność, a w przypadku zauważenia takiego zachowania natychmiast zadziałać i zażądać od takiej osoby spożycia Najświętszego Sakramentu oraz powiadomić zakrystiana, spowiednika, czy innego kapłana, nawet jeśli miałby to być kapłan aktualnie udzielający Komunii Świętej]. Jeśli mogłoby zachodzić niebezpieczeństwo profanacji, nie należy udzielać wiernym Komunii Świętej. [Zdarza się też, że rodzice po przyjęciu Komunii Świętej, proszą kapłana o uczynienie znaku krzyża na czole małego dziecka. Takiego zwyczaju również u nas nie ma i nie będziemy go wprowadzać. Znak krzyża (jak i inne błogosławieństwa) mogą i powinni czynić sami rodzice, byłoby to bardziej wymowne, aniżeli wymuszanie tego znaku od kapłana].

35. „Po rozdaniu Komunii Świętej zależnie od okoliczności kapłan i wierni przez pewien czas modlą się w ciszy. Jeśli okaże się to stosowne, całe zgromadzenie może też wykonać psalm lub inną pieśń pochwalną albo hymn".

Obrzędy zakończenia

36. Jeśli przed rozesłaniem przemawia osoba świecka, należy dla niej przygotować mikrofon poza prezbiterium. Przemówienia osób świeckich nie powinny być wygłaszane z ambony. Wracając do zakrystii po zakończeniu Mszy świętej nie niesie się Ewangeliarza ani kadzidła. Można natomiast nieść krzyż i świece.

37. „Rozesłanie po Mszy Św. to nakaz, który pobudza każdego chrześcijanina do zaangażowania w szerzenie Ewangelii i ożywianie społeczeństwa duchem chrześcijańskim" - pisał Jan Paweł II w Mane nobiscum Domine. Wierni powinni więc wracać do swoich domów i środowisk pracy jak uczniowie z Emaus, przeniknięci mocą Chrystusa zmartwychwstałego. Jest to wypełnienie podstawowego nakazu misyjnego Chrystusa.

Gesty i postawy uczestników oraz spełniane przez nich funkcje

38. W celebracji liturgii kapłan i wierni świeccy spełniają wiele gestów. Są one złączone z wypowiadanymi modlitwami lub aklamacjami. Zalecony gest spełniają więc te osoby, które odmawiają daną modlitwę. Dlatego wszyscy biją się w piersi podczas aktu pokuty i wszyscy kłaniają się w odpowiednim momencie w czasie odmawiania Wyznania wiary. Natomiast tylko kapłan spełnia gesty, które są nakazane w czasie modlitwy eucharystycznej (w pierwszej modlitwie się kłania, bije się w piersi, podnosi oczy w górę, we wszystkich modlitwach wyciąga ręce w czasie epiklezy).

Postawy uczestników Eucharystii

39. „Zachowywanie przez wszystkich uczestników jednolitych postaw ciała jest znakiem jedności członków chrześcijańskiej wspólnoty zgromadzonych na sprawowanie świętej liturgii: wyrażają one bowiem i kształtują duchowe przeżycia uczestniczących"

40. Wierni stoją: od wejścia kapłana aż do kolekty włącznie; podczas śpiewu przed Ewangelią, w czasie Ewangelii, wyznania wiary i modlitwy powszechnej, od wezwania: Módlcie się, aby... aż do Baranku Boży, z wyjątkiem modlitwy epikletycznej i słów przeistoczenia; w czasie modlitwy po Komunii i zakończenia Mszy Świętej.

41.
Wierni mogą siedzieć: w czasie czytań i psalmu responsoryjnego; w czasie homilii; w czasie przygotowania darów; w czasie rozdzielania Komunii św. i milczenia po Komunii św.

42.
Wierni klęczą: w czasie modlitwy epikletycznej i przeistoczenia (wierni klękają na epiklezę, a wstają na aklamację po przeistoczeniu); na słowa: Oto Baranek Boży; Panie, nie jestem godzien.

43. Ludzie w starszym wieku, słabi i chorzy mogą siedzieć w czasie całej Mszy świętej i nie należy ich niepokoić. Podobnie w kaplicach szpitali i zakładów specjalnych trzeba uwzględnić stan zdrowia uczestników.

Funkcje liturgiczne spełniane przez wiernych świeckich

44. Wierni świeccy powinni spełniać w liturgii wszystkie funkcje, które są dla nich przeznaczone, a więc:
  • czytać słowo Boże z wyjątkiem Ewangelii
  • śpiewać psalm responsoryjny i werset przed Ewangelią
  • odczytywać wezwania modlitwy powszechnej oraz komentarze
  • posługiwać przy ołtarzu i przy miejscu przewodniczenia troszcząc się o mszał i mikrofon, kielich i patenę, kadzidło i krzyż, światło i wodę
  • przynosić do ołtarza chleb i wino, jako dary ludu Bożego
  • pełnić funkcję kantora lub organisty
  • ożywiać śpiew zgromadzenia i wykonywać niektóre śpiewy jako schola lub chór
Nadzwyczajni szafarze Komunii Świętej mogą zgodnie z prawem pomagać w udzielaniu Komunii i zanosić ją chorym.

45. Wszystkie te funkcje mogą spełniać zarówno mężczyźni jak i kobiety, z wyjątkiem czynności, które są bezpośrednio usługiwaniem kapłanowi przy ołtarzu i przy miejscu przewodniczenia. Funkcje te są zarezerwowane dla męskiej służby liturgicznej (ministrantów). Do posługi nadzwyczajnego szafarza Komunii Świętej dopuszczani są dziś tylko mężczyźni.

46. Należy otaczać szczególną opieką duszpasterską zespoły ministrantów i schole dziewczęce. Są to bowiem środowiska sprzyjające rozwojowi wiary, kształtowania charakterów, dojrzewaniu życiowego powołania, a także wzrostowi powołań do kapłaństwa i życia zakonnego.
Msze święte transmitowane przez radio lub telewizję

47. Msze św. przekazywane za pomocą środków audiowizualnych powinny być bardzo starannie przygotowane i sprawowane w sposób wzorowy.
[W naszym Sanktuarium transmisje takie odbywają się podczas większych uroczystości rocznicowych, a systematycznie na przełomie sierpnia i września każdego roku transmitowana jest Msza Św. Łacińska z cyklu Projekt Mozart.
Mówiąc o mediach, nie możemy nie wspomnieć o prasie, zwłaszcza o naszym „Liście nie tyko do parafian”, który rozchodzi się w nakładzie ok. 1000 egzemplarzy każdego miesiąca.
Kończąc rozważania o liturgii na podstawie „Wskazań Episkopatu Polski do Ogólnego Wprowadzenia do Mszału Rzymskiego” wyrażamy nadzieję, że przyczynią się one do ożywienia liturgicznego w naszym Sanktuarium, ale musimy pamiętać, że potrzeba ciągle czynić starania i podejmować wysiłki dla osobistego wzrostu duchowego i budowania spójnej i trwałej wspólnoty w Jezusie Chrystusie].

Powyższe „Wskazania” zostały zatwierdzone na 330. Zebraniu Plenarnym Konferencji Episkopatu Polski na Jasnej Górze dnia 25 listopada 2004 r. i podpisane przez:
 
  • Arcybiskupa Józefa Michalika, Przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski oraz
  • Biskupa Stefana Cichego, Przewodniczący Komisji Episkopatu ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów

Legenda:
 

1. [tekst] - tekst wtrącony, dodatkowe objaśnienia

Zaproszenia

Biały Dunajec z FDA Porcjunkula

Franciszkańskie Duszpasterstwo Akademickie „PORCJUNKULA” zaprasza wszystkich studentów a zwłaszcza tegorocznych maturzystów na Obóz Adaptacyjny Duszpasterstw Akademickich w Białym Dunajcu koło Zako ...

Więcej

Nabożeństwo Fatimskie

W czwartek, 13 września zapraszamy na godz. 18.00 na kolejne Nabożeństwo Fatimskie. Rozpoczniemy je modlitwą różańcową, następnie zostanie odprawiona Msza święta z okolicznościowym kazaniem, a po niej wyruszy procesja światła z figurą Mat ...

Więcej
Więcej artykułów